^SEHIPILER^
9-Süre Tewbe
Saturday, November 3, 2007
<< Ana Sayfa - Bash Bet - Main Page>>
Qur'an Kerim
Uyghurche Terjimisi
9-Süre Tewbe
Medinide nazil bolghan, 129 ayet.
Uyghurche Terjimisi
9-Süre Tewbe
Medinide nazil bolghan, 129 ayet.
Nahayiti shepqetlik we méhriban Allah ning ismi bilen bashlaymen
(Bu) Allah we uning peyghembirining siler bilen mu'ahide tüzüshken mushriklargha qaratqan ada-juda bolush (yeni muahidini bikar qilish) élanidur [1]. (i mushriklar!) yer yüzide (xalighininglarche) töt ay yürünglar, bilinglarki, siler Allah (ning azabi) din qéchip qutulalmaysiler, (bilinglarki) Allah kapirlarni xar qilghuchidur [2]. (bu) chong hej künide Allah we uning peyghembiri teripidin kishilerge chiqirilghan élandurki, Allah we uning peyghembiri mushriklardin ada-judadur. Eger (kufridin) tewbe qilsanglar, bu silerge (gumrahliqta kétiwérishtin) yaxshidur, eger (islamdin) yüz örüsenglar, bilinglarki, Allah (ning azabi) din qéchip qutulalmaysiler. Kapirlargha qattiq azab bilen bésharet bergin [3]. Emma mushriklar ichidiki siler bilen muahide tüzgen, muahidige héchqandaq xilapliq qilmighan, silerge qarshi héchqandaq ademge yardem bermigenlerge kelsek, ular bilen tüzgen bu muahidige uning waqti toshqan'gha qeder riaye qilinglar, shübhisizki,, Allah teqwadarlarni dost tutidu [4]. (urush qilish) haram qilin'ghan aylar ötüp ketkende, mushriklarni qeyerde uchratsanglar, shu yerde öltürünglar, esirge élinglar, qorshanglar, ularning ötidighan yollirini küzitip turunglar, eger ular tewbe qilsa, namaz oqusa, zakat berse, ularni qoyup béringlar, shübhisizki, Allah (tewbe qilghuchilargha) meghpiret qilghuchidur, rehim qilghuchidur [5]. Eger mushriklardin birer kishi sendin amanliq tilise, taki u Allah ning kalamini (yeni qur'anni) anglighan'gha (yeni pikir qilip, uning heqiqitige yetken'ge) qeder, uninggha amanliq bergin, andin (u iman éytmisa), uni (jéni, méli) aman tapidighan jaygha yetküzüp qoyghin, bu shuning üchünki, ular (islam dinining heqiqitini) uqmaydighan qewmdur [6]. Allah ning we uning peyghembirining qarishiche, (ehdisige wapa qilmaydighan) mushriklarda qandaqmu muahide dégen nerse bolsun? Emma mesjidi herem qéshida siler bilen ehde tüzüshken mushriklar eger ehdisige wapa qilidiken, silermu wapa qilinglar, shübhisizki, Allah teqwadarlarni (yeni perwerdigardin qorqqan, ehdisige wapa qilghan, xiyanet qilmighanlarni) dost tutidu [7]. Mushriklar ehdisige qandaqmu wapa qilsun? Eger ular silerning üstünglardin ghelibe qilsa, silerning toghranglarda ne tughqanchiliqqa, ne ehdige riaye qilmaydu. Silerni éghizlirida xush qilidu, dillirida (wediside turushni) xalimaydu (yeni aghzida chirayliq sözligini bilen, köngülliri adawet, nifaq bilen tolghan). Ularning tolisi pasiqlardur [8]. Ular Allah ning ayetlirini (dunyaning mal-mülükliridin) erzimes nersilerge tégishti, (kishilerni) Allah ning yolidin tosti. Heqiqeten ularning qilmishliri némidégen yaman! [9]. Ular möminler heqqide ne tughqanchiliqqa, ne ehdige riaye qilmaydu. Ene shular (silerge zulum qilishta) heddidin ashquchilardur [10]. Eger ular (kufridin) tewbe qilsa, namaz ötise, zakat berse, diniy jehette silerning qérindishinglar bolidu (yeni hoquq we mejburiyette ular siler bilen oxshashtur). Uqidighan qewm üchün, ayetlerni tepsiliy bayan qilimiz [11]. Eger ular ehde bergendin kéyin, qesemlirini buzsa we dininglarni eyiblise, ularning (buningdin) cheklinishliri üchün, kufrining kattibashlirigha urush échinglar. Ularning qesimining heqiqeten étibari yoq [12]. (i möminler jamaesi! Ehde bergende) ichken qesimini buzghan, peyghemberni (Mekke) din heydep chiqirishni qestligen we silerge aldi bilen hujum qilghan qewmge urush achmaysiler? Ulardin qorqamsiler? Eger mömin bolsanglar, qorqushunglargha Allah eng layiqtur [13]. Ulargha urush échinglar, Allah ularni silerning qolunglar bilen jazalaydu. Allah ularni xar qilidu, Allah silerni ular üstidin ghalib qilidu. (islam dinini üstün qilip, kapirlarni jazalap) mömin qewmning könglige shipaliq (yeni teselli) béridu [14]. Hem ularni dilliridiki achchiqtin xalas qilidu. Allah xalighan ademni tewbige muweppeq qilidu. Allah hemmini bilip turghuchidur, hékmet bilen ish qilghuchidur [15]. Allah silerning aranglardiki jihad qilghanlarni, Allah tin, Allah ning peyghembiridin we möminlerdin bashqini sirdash qiliwalmighanlarni bilmey (yeni otturigha chiqarmay) turup siler öz halimizgha qoyup bérilimiz, (yeni sinalmaymiz) dep oylamsiler? Allah silerning qilmishinglardin xewerdardur [16]. Mushriklar özlirining kufrini iqrar qilip turuqluq (yeni kapirliq bilen Allah ning mesjidlirini awat qilish bir-biri bilen sighishalmaydu), (ularning) Allah ning mesjidlirini awat qilishi toghra emes, ularning qilghan (yaxshi) emellirining netijisi bolmaydu, ular dozaxta qalidu [17]. Allah ning mesjidlirini peqet Allah qa, axiret künige iman éytqan, namaz ötigen, zakat bergen, Allah tin bashqidin qorqmighan kishilerla awat qilidu (yeni mesjidni rémont qilish, seremjanlashturush, tazilash, mesjidte dawamliq namaz ötesh, qur'an tilawet qilish qatarliq ishlarni qilidu), ene shularning hidayet tapquchilardin bolushi közde tutulidu [18]. Siler hajilarni su bilen teminleshni, mesjidi heremni awat qilishni Allah qa, axiret künige iman éytqan we Allah ning yolida jihad qilghanlarning (imanigha) oxshash hésablamsiler? Allah ning neziride ular oxshash emes. Allah zalim qewmni hidayet qilmaydu [19]. Iman éytqanlarning, hijret qilghanlarning we malliri hem janliri bilen Allah ning yolida jihad qilghanlarning derijisi Allah ning dergahida eng kattidur; ene shular (sawab tépish bilen) meqsitige érishküchilerdur [20]. Perwerdigari ulargha özining rehmiti, raziliqi we jennetliri bilen xush xewer béridu, ular jennetlerde menggülük németke érishidu [21]. Ular jennetlerde menggü qalidu. Shübhisizki, Allah ning dergahida (ulargha) katta sawab bar [22]. I möminler! Eger atiliringlar, qérindishinglar imandin kufrini artuq körse (kufrida mehkem tursa), ularni dost tutmanglar. Ichinglardin kimlerki, ularni dost tutidiken, ular zalimlardur (yeni ulargha oxshash mushriktur, chünki mushriklikke razi bolghan ademmu mushrik hésablinidu) [23]. Éytqinki, "eger silerning atanglar, oghulliringlar, qérindishinglar, xotunliringlar , uruq-tughqanliringlar (hemde ulardin bashqilar), tapqan pul-malliringlar, aqmay qélishidin qorqqan tijaritinglar, yaxshi körüdighan öyliringlar siler üchün Allah tin, Allah ning peyghembiridin we Allah ning yolida jihad qilishtinmu söyümlük bolsa (yeni shular bilen bolup kétip, Allah ning peyghembirige yardem bermisenglar), u halda siler taki Allah ning emr (yeni mekkini pethi qilish izni) kelgüche kütünglar, Allah pasiq qewmni (yeni Allah ning dinining chek-chégrisidin chiqip ketküchilerni) hidayet qilmaydu" [24]. Allah silerge nurghun jeng meydanlirida we hüneyn künide (yeni jéngide) heqiqeten yardem berdi. Eyni waqitta saninglarning köplükidin xushallinip kettinglar (yeni bügün bizning sanimiz köp, meghlup bolmaymiz dédinglar, bu chaghda silerning saninglar 12 ming, düshmininglarning sani 4000 idi), saninglarning köplüki silerge qilche esqatmidi. (qattiq qorqqininglardin) keng zémin silerge tar tuyuldi. Andin (meghlup bolup, resulullahni azghina möminler bilen tashlap) arqanglargha qarap qachtinglar [25]. Andin peyghembirige we möminlerge (merhemet qilip) xatirjemlik béghishlidi, silerge qoshunlarni (yeni silerge yardemge perishtilerni) chüshürdi, ularni siler körmidinglar (shuning bilen siler ghelibe qildinglar), Allah kapirlarni (öltürüsh we esir élinish bilen) azablidi, kapirlarning jazasi ene shu [26]. Shuningdin kéyin, Allah xalighan ademge tewbini nésip qilidu (yeni islam dinigha kirishke muweppeq qilidu). Allah nahayiti meghpiret qilghuchidur, nahayiti méhribandur [27]. I möminler! Mushriklar (Allah ni inkar qilghanliqliri üchün) peqet nijistur, mushu yildin (yeni hijriyining 9-yilidin) kéyin ular mesjidi heremgha (heremge) yéqinlashmisun (yeni hej qilmisun, ömre qilmisun). Eger siler (i möminler! Mushriklarning heremge kirishtin men'i qilinishi bilen) péqirliqtin qorqsanglar, Allah xalisa öz pezli bilen silerni bay qilidu, shübhisizki, Allah (silerge paydiliq ishlarni) bilgüchidur, hékmet bilen ish qilghuchidur [28]. Siler ehli kitabtin Allah qa we axiret künige ishenmeydighanlar (Yehudiylar uzeyrini Allah ning oghli, Nasaralar Isani Allah ning oghli dep étiqad qilghanliqliri üchün, ular Allah qa we axiret künige étiqad qilimiz dégen bilenmu étiqad qilmighanning ornididur) bilen, Allah (özining kitabida) we uning peyghembiri (sünnitide) haram qilghan nersilerni haram bilmeydighanlar we heq din (yeni islam dini) gha étiqad qilmaydighanlar bilen, taki ular silerge boysunup xar halda jiziye töligen'ge qeder, urush qilinglar [29]. Yehudiylar: "üzeyr Allah ning oghlidur" dédi, Nasaralar: "mesih (yeni Isa) Allah ning oghlidur" dédi, bu, ularning aghzidiki (delilsiz) sözidur, (ularning sözliri) ilgiriki kapirlarning (yeni mushriklarning: "perishtiler Allah ning qizliridur" dégen) sözlirige oxshaydu. Allah ulargha lenet qilsunki, (Allah ning balisi yoqluqigha roshen delil tursa, heqiqettin batilgha burulup) ular qandaqmu (Allah ning balisi bar dep) Allah qa yalghan chaplaydu [30]. Ular özlirining hibrilirini , rahiblirini (Yehudiylar bilen Nasaralarning diniy bashliqlirini, ölimalirini) we Meryem oghli mesihni mebud qiliwaldi. (halbuki) ular (peyghemberler arqiliq) peqet bir ilahqa ibadet qilishqa buyrulghan idi, uningdin bashqa (yeni alemlerning perwerdigari Allah tin bashqa) héch mebud (berheq) yoqtur, Allah ularning shérik keltürgenlikliridin paktur [31]. Ular (yeni mushriklar, Yehudiylar we Nasaralar) Allah ning nurini (yeni islam dinini) éghizliri (yeni yalghan-yawidaq bohtanliri) bilen öchürmekchi bolidu, Allah öz nurini üstün qilmay qalmaydu, kapirlar (buni) yaman körgen teqdirdimu [32]. Allah heq din (islam) ni barliq dinlardin üstün qilish üchün, özining peyghembirini (yeni Muhemmed eleyhissalamni toluq) hidayet we heq din bilen ewetti, mushriklar uning (üstün bolushini) yaman körgen teqdirdimu [33]. I möminler! Hibriler we rahiblerdin (Yehudiy we Nasara ölimaliridin) nurghunliri kishilerning pul-mallirini heqiqeten haram yeydu, (kishilerni) Allah ning dinigha kirishtin tosidu, altun-kümüsh yighip, uni Allah ning yolida serp qilmaydighanlargha (dozaxta bolidighan) qattiq azab bilen bésharet bergin [34]. U künde (yeni qiyamet künide) u altun-kümüshler jehennemning otida qizitilip, uning bilen ularning péshaniliri , yanliri we dümbiliri daghlinidu. Ulargha: "bu silerning özünglar üchün yighqan altun-kümüshünglar (siler bu dunyayinglardiki Allah ning heqqini ada qilmidinglar). Yighqan altun-kümüshünglarning wabalini tétinglar" déyilidu [35]. Shübhisizki, asman we zémin yaritilghandin tartip (qemeri) aylarning sani Allah ning dergahida (yeni lewhulmehpuzda) 12 dur, ulardin töti (yeni zulqede, zulhejje, muherrem, rejep) urush qilish haram qilin'ghan aylardur, bu toghra dindur (yeni mezkur töt ayda urushning haram qilinishi Allah ning toghra dinidur), bu aylarda (ularning hörmitini saqlimasliq bilen, Allah chekligen gunah ishlarni qilish bilen) özünglargha ziyan salmanglar, mushriklar silerge birlikte hujum qilghandek, silermu ulargha qarshi birlikte urush qilinglar. Bilinglarki, Allah teqwadarlar bilen billidur (yeni Allah ning emrini beja keltürüsh, men'i qilghan ishliridin cheklinish bilen Allah tin qorqquchilargha Allah ning yardem béridighanliqigha ishenchide bolunglar) [36] ayni arqigha sürüsh (yeni urush haram qilin'ghan ayni bashqa bir aygha özgertip, yilning 12 éyini 13 aygha köpeytish) kufrini ziyade qilishtur, buning bilen kapirlar azdurulidu; ular Allah haram qilghan aylarning sanigha muwapiqlishish üchün, uni bir yil halal qilsa, ikkinchi yil haram qilidu, shuning bilen ular Allah haram qilghan ayni halal qilidu, ulargha özlirining yaman emelliri chirayliq körsitildi. Allah kapir qewmni hidayet qilmaydu [37]. I möminler! Silerge Allah ning yolida jihad qilishqa chiqinglar déyilse, némishqa yurtunglardin ayrilghinglar kelmeydu? Dunya hayatini axirettiki (bext) bilen tégishishke razi boldunglarmu? Dunya hayatidin behrimen bolush axiretning németliri bilen sélishturghanda, erzimes nersidur [38]. Eger siler jihadqa chiqmisanglar, Allah silerge qattiq azab qilidu. (silerni halak qilip) ornunglargha silerdin bashqa qewmni keltüridu, siler Allah qa qilche ziyan yetküzelmeysiler, Allah her nersige qadirdur [39]. Eger siler Allah ning peyghembirige yardem qilmisanglar (Allah yardem qilidu), Allah heqiqeten uninggha yardem qilghan idi. Öz waqtida kapirlar uni (mekkidin) heydep chiqarghan idi. Uninggha peqet bir kishi (yeni ebubekri siddiq) hemrah idi. Eyni zamanda u ikkisi gharda idi. (resulullah) hemrahigha: "zem qilmighin, Allah heqiqeten biz bilen bille" deytti, Allah uninggha (yeni peyghembirige) xatirjemlik béghishlidi, uninggha (perishtilerdin bolghan) qoshunlar bilen medet berdi, ularni siler körmidinglar, kapirlarning sözini (yeni shérik kelimisini) pes qildi, Allah ning sözi (yeni kelime tewhid) üstündur, Allah ghalibtur, hékmet bilen ish qilghuchidur [40]. (i möminler jamaesi!) siler yinik bolghan yaki éghir bolghan halette (yeni meyli yash-qéri, piyade, ulaghliq bolunglar , ongushluq we qiyin sharaitta bolunglar , ixtiyariy we ixtiyarsiz bolunglar , hemme ehwalda) jihadqa chiqinglar, Allah ning yolida mélinglar bilen, jéninglar bilen jihad qilinglar, eger bilsenglar mundaq qilish siler üchün yaxshidur [41]. Eger (ularning dewet qilin'ghini) asan qolgha kélidighan gheniymet we (yiraq emes) otturahal seper bolidighan bolsa, ular choqum sanga egiship (gheniymet élish meqsitide) chiqatti. Lékin, bu ariliq ulargha yiraq bilindi. Ular bilen qesem ichip: "eger chiqishqa qadir bolalighan bolsaq, elwette siler bilen bille chiqattuq" deydu, ular (yalghan qesemliri tüpeylidin) özlirini özliri halak qilidu, Allah biliduki, ular shek-shübhisiz yalghanchilardur [42]. (i Muhemmed!) Allah séni kechürdi, (özriside) rastchillar bilen yalghanchilar (sanga éniq bolmighuche némishqa ulargha chiqmasliqqa) ruxset berding [43]. (i Muhemmed!) Allah qa we axiret künige ishinidighanlar sendin malliri bilen we janliri bilen jihad qilishqa ruxset sorimaydu. Allah teqwadarlarni obdan bilidu [44]. (i Muhemmed) sendin peqet Allah qa we axiret künige ishenmeydighanlar, dillirida (Allah ning birlikige we séning peyghemberlikingge) gumani barlar ruxset soraydu, ular öz gumanida téngirqap yüridu [45]. Eger ularning jihadqa chiqish niyiti bolsa, elwette uninggha teyyarliq qilatti, lékin Allah ularning chiqishini yaqturmidi, (ularning dillirigha hurunluqni sélip) ularning iradisini sundurdi. (ulargha) "öyliride qélip qalghuchilar (yeni ayallar, kichik balilar, ajizlar) bilen qélinglar" déyildi [46]. Eger ular siler bilen birlikte chiqqan bolsa, aranglarda peqet pitne-pasatni köpeytetti, aranglargha bölgünchilik sélish üchün choqum suxenchilik bilen shughullinatti ,. Aranglarda ular üchün ting-tinglaydighanlar bar, Allah zalimlarni (yeni munapiqlarning ichi-téshini) obdan bilgüchidur [47]. Ilgiri ular taki Allah ning yardimi kelgen'ge, Allah ning dini üstünlük qazan'ghan'gha qeder, heqiqeten, bölgünchilik sélishqa orun'ghan , sanga hiyle-mikirlerni ishletken idi, halbuki, ular bundaq bolushini (yeni dinning üstünlük qazinishini) yaman körgüchilerdur [48]. Ularning arisida: "manga (yeni méning qélishimgha) ruxset qilghin, méni balagha giriptar qilmighin (yeni rumning ayalliri bilen gunah qilip sélishimgha sewebchi bolmighin)" dégüchilermu bar. Emelde ular (munapiqliqtin ibaret chong) balagha giriptar boldi. Shübhisizki, jehennem kapirlarni orap turghuchidur [49]. Eger sen birer yaxshiliqqa érishseng, ularning köngli yérim bolidu; eger sanga birer musibet kelse: "ishning aldini alghan ikenmiz" déyiship xushal qaytishidu [50]. Éytqinki, "bizge peqet Allah ning teqdir qilghan nersisi yétidu, u bizning medetkarimizdur. Möminler Allah qa tewekkül qilsun (yeni möminler hemme ishni Allah qa tapshursun, undin bashqa héch ehedige yölenmisun)" [51]. Éytqinki, "siler peqet bizning (ghelibe qilish yaki shéhit bolushtin ibaret) ikki xil yaxshi aqiwetning birige érishishimizni kütüwatisiler, bizmu Allah ning silerge öz dergahidin azab chüshürüshni yaki bizning qolimiz arqiliq silerni jazalishini kütüwatimiz, silermu (özünglargha kelgenni) kütünglar, bizmu elwette (özimizge kelgenni) küteyli" [52]. Éytqinki, "(i munapiqlar jamaesi!) siler ixtiyariy yaki mejburiy yosunda (qanchilik pul-mal serp qilsanglarmu) hergiz qobul qilinmaydu, chünki siler Allah ning itaitidin chiqqan qewm boldunglar" [53]. Ularning bergen nepiqiliri shuning üchün qobul bolmayduki, ular Allah ni we Allah ning peyghembirini inkar qilidu, namazni xush yaqmasliq bilen oquydu, (pul-mélini) raziliq bilen bermeydu [54]. Ularning mal-mülki we ewladi séni ejeblendürmisun, Allah ularni bu dunyada shu nersiler bilen azablashni we ularning kapir péti jan üzüshni irade qilidu [55]. Ular: "biz choqum siler (yeni silerge oxshash musulmanlar) din" dep, Allah bilen qesem ichidu. Ular silerdin emes, lékin ular (ziyan-zexmetke uchrashtin qorqup, aghzida musulman bolghan) qorqunchaq qewmdur [56]. Eger ular birer qorghan yaki ghar we yaki gemini tapsa idi, ular shu terepke qarap elwette yügürüshken bolatti [57]. (i Muhemmed!) ularning bezisi séning sediqe (we gheniymet) lerni teqsim qilishingni eyibleydu, ulargha uningdin bérilse xush bolidu, bérilmise xapa bolushidu [58]. Eger ular Allah ning we Allah ning peyghembirining ulargha berginige razi bolsa we: "Allah bizge .köridu qilidu, Allah we uning peyghembiri bizge öz pezlidin ata qilidu, biz heqiqeten Allah tin (Allah ning pezlini, éhsanini) ötünüp sorighuchilarmiz" dése, elwette, ular üchün yaxshi bolatti [59]. Zakat peqet péqirlargha, miskinlerge, zakat xadimlirigha, dillirini islamgha mayil qilish közde tutulghanlargha, qullarni azad qilishqa, qerzdarlargha, Allah ning yoligha, ibn sebillerge bérilidu, bu Allah ning belgilimisidur, Allah (bendilirining menpeetni) obdan bilgüchidur, hékmet bilen ish qilghuchidur [60]. Ularning beziliri peyghemberge (sözi we herikiti arqiliq) eziyet yetküzidu we (peyghemberni) "anglighan nersisining hemmisige ishinidu" deydu. Éytqinki, "(durus, u) silerge paydiliq sözlerni anglap ishinidu, Allah ning sözlirige ishinidu, möminlerning sözige (ularning ixlasini bilgenliktin) ishinidu, u silerdin iman éytqanlar üchün rehmettur" Allah ning peyghembirige eziyet yetküzidighanlar qattiq azabqa duchar bolidu [61]. Ular silerni razi qilish üchün (peyghemberge tégidighan gepni qilmiduq dep) Allah bilen qesem qilidu, eger ular rastla mömin bolidighan bolsa, Allah ni we uning peyghembirini razi qilishliri kérek idi [62]. (bu munapiqlar) Allah qa we uni peyghembirige kimki qarshiliq körsitidiken, uning dozaxqa kiridighanliqini, dozaxta menggü qalidighanliqini bilmemdu? Ene shu chong reswaliqtur [63]. Munapiqlar özliri toghrisida birer süre nazil bolup, ularning dilliridikini (yeni nifaqni) möminlerge xewer bérishtin qorqidu. Éytqinki, "siler (Allah ning dinini xalighininglarche) mesxire qilinglar, siler (pash bolushtin) qorqidighan nersini (yeni munapiqliqni) Allah choqum ashkara qilidu" [64]. (i Muhemmed!) eger sen ularning (mesxire qilghanliqini) sorisang, ular: "biz (rast emes), peqet ich pushuqi qilip oyniship dep qoyduq" deydu. (bu munapiqlargha) "siler Allah ning dinini, Allah ning ayetlirini (yeni kitabini) we Allah ning peyghembirini mesxire qildinglarmu?" dégin [65]. Siler (yalghan qesem ichip) özre éytmanglar, siler iman éytqininglardin kéyin, (peyghemberni mesxire qilish bilen) kapir boldunglar, silerdin bir guruhni (rast tewbe qilghanliqliri üchün) epu qilsaq, yene bir guruhni gunahkar bolghanliqliri (yeni munapiqliq bilen gunahni dawamlashturghanliqliri) üchün jazalaymiz [66]. Munapiq erler bilen munapiq ayallar (munapiqliqta we imandin yiraq bolushta) bir-birige oxshaydu, ular yamanliqqa buyruydu, yaxshiliqtin tosidu, ular qollirini yumuwalidu (yeni béxilliq qilip sediqe bermeydu). Ular Allah ni untudi (yeni Allah ning taitini terk etti), Allah mu ularni untudi (yeni Allah ularni özining pezlidin we rehmitidin mehrum qildi). Shübhisizki, munapiqlar pasiqlardur [67]. Allah munapiq erlerge, munapiq ayallar we kuffarlargha dozaxni wede qildi, ular dozaxta menggü qalidu. Dozax ularni (azablashqa) yéterliktur, Allah ulargha lenet qildi, ular menggülük azabqa duchar bolidu [68]. (i munapiqlar, silerning halinglar) silerdin burun ötken (halak bolghan ümmetlerning haligha) oxshaydu, ular küch-quwwette silerdin küchlük, mal-mülki we ewladi silerningkige qarighanda köp idi. Silerdin burun ötkenler (dunyaning lezzetliri jehettiki) nésiwisidin behrimen bolghandek, silermu (dunyaning lezzetliri jehettiki) nésiwenglardin behrimen boldunglar; ular batilgha chömgendek, silermu batilgha chömdünglar; ene shularning yaxshi emelliri dunya we axirette étibarsizdur, ene shular ziyan tartquchilardur [69]. Ulargha ulardin burun ötkenlerning, Nuh , ad we semud qewmlirining, Ibrahim qewmining, medyen ahalisining, kömtürüwétilgen qishlaqlarning (yeni Lut eleyhissalam qewmi qishlaqlirining) xewerliri kelmidimu? Ulargha peyghemberliri möjiziler élip keldi (bu möjizilerni ular inkar qildi). Allah ulargha zulum qilghini yoq, lékin ular (kapir bolush we gunah qilish bilen) özlirige özliri zulum qildi [70]. Mömin erler, mömin ayallar bir-biri bilen dosttur, ular (kishilerni) yaxshi ishlarni qilishqa buyruydu, yaman ishlardin tosidu, namazni (toluq) ada qilidu, zakat béridu, Allah qa we Allah ning peyghembirige ita’et qilidu, ene shulargha Allah rehim qilidu, Allah heqiqeten ghalibtur, hékmet bilen ish qilghuchidur [71]. Allah mömin erler we mömin ayallargha astidin östenglar éqip turidighan jennetlerni wede qildi. Ular jennetlerde menggü qalidu, hemishe turidighan jennetlerde güzel jaylarni wede qildi. (ular érishidighan) Allah ning raziliqi (jennet németlirining hemmisidin) kattidur, bu chong bexttur [72]. I peyghember! Kapirlargha we munapiqlargha qarshi jihad qilghin, ulargha (qarshi ghazat qilish we qorqunch sélish bilen) qattiq muamile qilghin, ularning jayi jehennemdur, u némidégen yaman jay! [73]. Ular (yeni munapiqlar) héchnéme démigenliki toghrisida Allah bilen qesem qilidu, ular heqiqeten kufri sözini éytti, islam dinigha kirgenlikini ipadiligendin kéyin kapir boldi, ular ishqa ashmaydighan ishni ishqa ashurushqa orundi (yeni peyghember eleyhissalamni öltürüshni qestlidi), ularning (peyghember eleyhissalamni) yaman körüshni peqet Allah ning we uning peyghembirining ularni öz pezlidin bay qilghanliqi üchündur, eger ular (munapiqliqtin) tewbe qilsa, özlirige yaxshidur, eger ular (imandin dawamliq) yüz örüse, Allah ularni dunya we axirette qattiq azab bilen jazalaydu, yer yüzide ulargha (ularni azabtin qutulduridighan) birer dost we birer medetkar tépilmaydu [74]. Ularning ichidiki beziler: "eger Allah bizge öz pezlidin ata qilsa (yeni rizqimizni keng qilsa) elwette sediqe bérettuq, elwette yaxshilardin bolattuq" dep Allah qa ehde qildi [75]. Allah ulargha öz pezlidin ata qilghan (yeni bay qilghan) chaghda, béxlliq qilishti (yeni ehdini buzup, Allah qa we Allah ning peyghembirige ita’et qilishtin yüz örüshti) [76]. Ular (sediqe qilimiz, yaxshilardin bolimiz dep) Allah qa bergen ehdisige xilapliq qilghanliqliri, (imanini, éhsanini, dewa qilishtiki) yalghanchiliqliri üchün, Allah qa mulaqat bolidighan kün (yeni qiyamet küni) ge qeder munapiqliqning dillirida (yiltiz tartip) turushini Allah ularning (ishining) aqiwiti qildi [77]. Allah ning ularning ichki sirlirini, (öz'ara qilishqan) yoshurun sözlirini bilip turidighanliqini, pütün gheyblerni chongqur bilidighanliqini ular uqmamdu? [78]. (munapiqlar) möminlerning ichidiki merdlik bilen (köp) sediqe qilghuchilarni, taqitining yétishiche (yeni kembeghel bolghanliqtin az) sediqe qilghuchilarni eyibleydu, ularni mesxire qilidu, Allah ularni mesxire qilghanliqliri üchün jazalaydu, ular qattiq azabqa duchar bolidu [79]. (i Muhemmed!) ular (yeni munapiqlar) üchün meyli meghpiret telep qil, meyli meghpiret telep qilma (beribir oxshash), ular üchün 70 qétim meghpiret qilmaydu. Chünki ular Allah ni we Allah ning peyghembirini inkar qildi, Allah pasiq qewmni hidayet qilmaydu [80]. Resulullahqa xilapliq qilip (tebük ghazitigha chiqmay) qélip qalghanlar (yeni munapiqlar) öyliride bexiraman olturghanliqliri bilen xushal bolushti, ular Allah ning yolida malliri bilen, janliri bilen jihad qilishni yaqturmidi, ular (bir-birige): "issiqta chiqmanglar" déyishti. (i Muhemmed! Ulargha) éytqinki, "jehennemning oti téximu qiziqtur. Eger ular chüshinidighan bolsa, (elwette issiqta resulullah bilen birge chiqatti)" [81]. Ular qilmish (gunah) lirining jazasi üchün, az külsun, köp yighlisun [82]. Eger Allah séni (tebük ghazitidin) qayturup (özrisiz qélip qalghan munapiqlardin) bir türkümning yénigha élip barsa, ular (ikkinchi bir ghazatqa) chiqishqa sendin izni sorisa, (ulargha) éytqinki, "siler men bilen bille menggü (ghazatqa) chiqmanglar, hergiz men bilen bille chiqip urush qilmanglar, shübhisizki, siler deslepki qétimda (chiqmay, öyünglarda bexiraman) olturushqa razi boldunglar, emdi (ghazatqa chiqmay) qélip qalghuchilar (yeni ayallar, kichik balilar) bilen olturunglar" [83]. (i Muhemmed!) sen ularning arisidin ölgen héchbir ademning namizini chüshürmigin, (depne qilish, ziyaret yaki dua üchün) uning qebrisi üstidimu turmighin, chünki ular Allah ni we Allah ning peyghembirini inkar qildi. Ular pasiq haliti bilen öldi [84]. Ularning malliri we ewladliri séni ejeblendürmisun. Allah dunyada bular arqiliq ularni jazalashni, ularning kapir péti jan üzüshni irade qilidu [85]. Birer süre nazil qilinip: "Allah qa iman éytinglar we Allah ning peyghembiri bilen bille jihad qilinglar" déyilse, ularning arisidiki maldarlar sendin (ghazattin qélip qélishqa) ruxset soraydu, ular: "bizni qoy, (ghazatqa chiqmay, öyliride bexiraman) olturghuchilar bilen bille bolayli" deydu [86]. Ular öyliride qalghuchilar (yeni ayallar, késeller we ajizlar) bilen bille bolushqa razi boldi, ularning dilliri péchetlendi. Shuning üchün, ular (jihadtiki peyghemberge ita’et qilishtin kélidighan bextni) chüshenmeydu [87]. Lékin, peyghember we peyghember bilen bille iman éytqanlar malliri bilen, janliri bilen jihad qildi, ene shular (ikkila dunyaning) yaxshiliqlirigha nail bolidu, ene shular meqsetke yetküchilerdur [88]. Allah ulargha astidin östenglar éqip turidighan jennetlerni teyyarlidi. Ular uningda menggü qalidu, bu chong bexttur [89]. Erabilardin özre bayan qilghuchilar (jihadqa chiqmasliqqa) ruxset sorap keldi. (imanni dewa qilip) Allah qa we uning peyghembirige yalghanchiliq qilghanlar jihadqa chiqmidi (yeni erabilardin yene bir türkümi jihadqimu chiqmidi, özre bayan qilipmu kelmidi). Ulardin kapir bolghanlar qattiq azabqa duchar bolidu [90]. Ajizlar (yeni yashan'ghan bowaylar), késeller, (jihadqa chiqishqa) xirajet tapalmighanlar Allah qa we Allah ning peyghembirige sadiq bolsila, jihadqd chiqmisa gunah bolmaydu, yaxshi ish qilghuchilarni eyibleshke yol yoqtur, Allah meghpiret qilghuchidur, nahayiti méhribandur [91]. Yene mundaq kishilernimu eyibleshke yol yoqturki, ular (jihadqa chiqish üchün) sendin ulagh sorap kelgende, (ulargha sen) "méning silerni teminleydighan ulaghlirim yoq" déding? Ular (jihadqa chiqishqa) serp qilidighan nerse tapalmighanliqliri üchün ghemkin, közliridin yash tökken halda qaytishti [92]. Özliri bay turup, (jihadqa chiqmasliqqa) ruxset sorighanlar eyiblinishi kérek, ular (jihadqa chiqmighan ayallar, késeller, ajizlar) bilen bille bolushqa razi boldi, Allah ularning dillirini péchetliwetti, (shuning üchün) ular (Allah ning emrini) bilmeydu [93]. Ularning yénigha (yeni medinige tebük ghazitidin) qaytip kelgen chéghinglarda, ular silerge (ghazattin qélip qalghanliqliri toghrisida) özre bayan qilidu, (i Muhemmed!) ulargha: "özre bayan qilmanglar, silerning (sözünglargha) ishenmeymiz, Allah silerning ehwalinglarni (we dilinglardiki munapiqliqni) bizge xewer qildi, Allah we uning peyghembiri silerning (buningdin kéyinki) emelinglarni körüp turidu (munapiqliqtin tewbe qilamsiler? Yaki uningda ching turamsiler?), andin kéyin (yeni ölgininglardin kéyin), yoshurun we ashkara ishlarni bilgüchi (Allah) ning dergahigha qayturulisiler, Allah silerge pütün qilmishinglarni éytip béridu" dégin [94]. Ular (yeni munapiqlar) ning yénigha qaytip barghininglarda, ular silerning ularni eyiblimeslikinglar üchün (yalghan özriler bayan qilip), Allah bilen qesem qilidu, ulardin yüz örünglar (yeni ular bilen sözleshmenglar we salamlashmanglar), ular heqiqeten nijistur, qilmishlirining jazasi üchün ularning baridighan jayi jehennemdur [95]. Silerning raziliqinglargha érishish üchün, ular silerge qesem ichip béridu, siler ulardin razi bolsanglar (bu ulargha payda bermeydu), chünki Allah pasiq qewmdin razi bolmaydu [96]. Erabilarning kufri we munapiqliqi téximu ziyadidur, Allah peyghembirige nazil qilghan sheriet ehkamlirini bilmeslikke ular eng layiqtur, Allah (mexluqatning ehwalini) bilgüchidur, hékmet bilen ish qilghuchidur [97]. Erabilardin beziliri (Allah yolida) bergen nersilirini jerimane hésablaydu, silerning hadisige uchrishinglarni kütidu, ularning özliri halaketke uchrisun, Allah (ularning sözlirini) anglap turghuchi, (ishlirini) bilip turghuchidur [98]. Erabilarning beziliri Allah qa we axiret künige iman éytidu, (Allah yolida) bergen nersilirini Allah qa yéqin bolushning we peyghemberning duasigha érishishning wasitisi qilidu, ular bu arqiliq rastla Allah qa bolghan yéqinchiliqqa érishidu, Allah qa ularni özning rehmiti dairisige kirgüzidu, Allah heqiqeten (mömin bendilirige) nahayiti meghpiret qilghuchidur, (ulargha) tolimu méhribandur [99]. Hemmidin ilgiri iman éytqan muhajirlar we ensarlardin, yaxshiliq qilish bilen ulargha egeshkenler (yeni tabiinlar we qiyametkiche ularning yolida mangghanlar) din Allah razi boldi, ularmu Allah tin memnun boldi. Allah ulargha astidin östenglar éqip turidighan jennetlerni teyyarlidi, ular jennette menggü qalidu, bu chong bexttur [100]. Etrapinglarda erabilardin munapiqlar bar, medine ahalisidinmu munapiqliqta ching turghanlar bar, ularni sen bilmeysen, biz bilimiz, ularni ikki qétim (yeni dunyada qetl qilish we esir élish bilen, ölgende gör azabi bilen) jazalaymiz. Andin ular (axirette) chong azabqa (yeni dozax azabigha) qayturulidu [101]. Yene bir qisim kishiler gunahlirini étirap qildi (yeni bashqilargha oxshash jihadqa chiqmighanliqigha yalghan özre éytmidi). Ular yaxshi ishqa yaman ishni arilashturup qoydi, Allah ning ularning tewbisini qobul qilishi ümidliktur, Allah heqiqeten (tewbe qilghuchilarni) meghpiret qilghuchidur, nahayiti méhribandur [102]. (i Muhemmed!) ularning mallirining bir qisimini sediqe hésabida alghinki, uning bilen ularni gunahliridin paklighaysen we (yaxshiliqlirini) köpeytkeysen, ulargha dua qilghin, shübhisizki, séning duaying ulargha xatirjemlik élip kélidu, Allah ularning (sözini) anglap turghuchi, (niyetlirini) bilip turghuchidur [103]. Ular (yeni tewbe qilghuchilar) Allah ning öz bendilirining tewbisini qobul qilidighanliqini, (xalis niyetlik kishilerning) sediqisini qobul qilidighanliqini we Allah ning tewbini bekmu qobul qilidighanliqini, nahayiti méhriban ikenlikini bilmemdu? [104]. (ulargha) éytqinki, "(xalighan) emellerni qilinglar, qilghan emelinglarni Allah , Allah ning peyghembiri we möminler körüp turidu, yoshurun we ashkara (nersilerni) bilgüchi (Allah) ning dergahigha qayturulisiler, Allah qilmishinglarni silerge xewer qilidu" [105]. Yene bir qisim (jihadqa chiqmighan) kishiler (ning ishi) Allah ning emrige qalduruldi, Allah ya ularni (tewbe qilmisa) jazalaydu, ya ularni tewbige muweppeq qilidu (we meghpiret qilidu). Allah ularni (yeni ularning ehwalini) bilip turghuchidur, hékmet bilen ish qilghuchidur [106]. Bezi kishiler möminlerge ziyan yetküzüsh, kufrini kücheytish, möminlerning arisini parchilash, Allah qa we uning peyghembirige qarshi turghan Adem (yeni ebuamr rahib) ning kélishini kütüsh meqsitide mesjid bina qildi. Ular: "biz peqet yaxshiliqnila irade qilduq" dep choqum qesem qilidu, Allah guwahliq bériduki, ular shek-shübhisiz yalghanchilardur [107]. U mesjidte menggü namaz oqumighin, birinchi künidin tartipla teqwa asasigha qurulghan mesjid heqiqeten séning namaz oqushunggha eng layiqtur , uningda (gunahlardin) pak bolushni söyidighan kishiler bar, Allah (ichki we tashqi jehettin) pak bolghuchilarni dost tutidu [108]. (dinning) binasini Allah ning teqwadarliqi we raziliqi asasigha qurghan Adem yaxshimu yaki yiqilay dep qalghan yarning girwikige qurup, özimu uning bilen bille dozax otigha örülüp chüshken Adem yaxshimu? Allah zalim qewmni hidayet qilmaydu [109]. Taki ularning yürekliri pare-pare bolup ölmigiche, ularning salghan mesjidi (yeni mesjidi zirar) dilliridiki guman (munapiqliq) ning yiltizi bolup qiliwéridu, Allah (munapiqlarning ehwalini) bilip turghuchidur, (ularning yaman niyitige asasen, ularni jazalashta) hékmet bilen ish qilghuchidur [110]. Shübhisizki, Allah möminlerdin ularning janlirini, mallirini ulargha jennetni bérip sétiwaldi. Ular Allah ning yolida urush qilip (düshmenlerni) öltüridu we öltürülidu (yeni düshmenler bilen jihad qilip shéhit bolidu), (jihad qilghuchilargha jennetni wede qilish) tewratta, injilda we qur'anda zikri qilin'ghan (Allah ning) rast wedisidur, wedisige Allah tinmu bek wapa qilghuchi kim bar? (yeni Allah tinmu wapadar ehedi yoq) qilghan bu sodanglardin xushal bolunglar , bu zor muweppeqiyettur [111]. (gunahliridin) tewbe qilghuchilar, (ixlas bilen) ibadet qilghuchilar, (Allah qa) hemdusana éytquchilar, roza tutquchilar, ruku qilghuchilar, sejde qilghuchilar, yaxshi ishlargha dewet qilip, yaman ishlardin tosquchilar, Allah ning belgilimilirige riaye qilghuchilar (yeni Allah ning békitken perzlirini ada qilip, nehyi qilghan ishliridin yan'ghuchilar hem ehli jennettur); möminlerge (jennet bilen) xush xewer bergin [112]. Peyghemberge we möminlerge mushriklarning ehli dozax ikenliki éniq melum bolghandin kéyin, mushriklar ularning tughqini bolghan teqdirdimu, ulargha meghpiret telep qilishi durus emes [113]. Ibrahimning atisigha meghpiret telep qilishi uninggha ilgiri qilghan wedisini orunlash üchün idi. Uninggha atisining Allah ning düshmini ikenliki éniq melum bolghandin kéyin, u atisi bilen ada-juda boldi. Ibrahim bolsa heqiqeten köp ah chekküchi (yeni köngli yumshaq), (yetken eziyetlerge) chidamliq idi [114]. Allah bir qewmni hidayet qilghandin kéyin, ular saqlinishqa tégishlik ishlarni bayan qilmay turup, ularni gumrah qilmaydu (yeni gumrahliqqa höküm qilmaydu), Allah heqiqeten her nersini bilip turghuchidur [115]. Shübhisizki, asmanning we zéminning padishahliqi Allah qa xastur, Allah (ölükni) tirildüridu, (tirikni) öltüridu, silerge Allah tin bashqa héch dost we medetkar yoq [116]. Allah heqiqeten peyghemberning we uninggha qiyinchiliq peytide egeshken muhajirlar we ensarlarning tewbisini qobul qildi. (eyni zamanda) ularning arisidiki bir türküm kishilerning dilliri heqtin burulup kétishige tas qalghandin kéyin, Allah ularning tewbisini qobul qildi. Allah ulargha tolimu merhemetlik, nahayiti méhribandur [117]. Jihadqa chiqmighan üch kishining tewbisinimu Allah qobul qildi. Shunche keng zémin ulargha tar tuyulghan, ularning janliri siqilghan, ular Allah qa tewbe qilmay turup Allah ning ghezipidin qutulush mumkin emeslikige ishen'gen idi. Andin ularning tewbe qilghuchilardin bolushi üchün, Allah ularni tewbige muweppeq qildi. Allah tewbini bekmu qobul qilghuchidur, (bendilirige) nahayiti méhribandur [118]. I möminler! Allah tin qorqunglar, rastchillar bilen bille bulunglar [119]. Medine ahalisi we ularning etrapidiki erabilarning resululla bilen jihadqa bille chiqmay qélip qélishi, özlirining arami bilenla bolup, japada resulullah bilen bille bolmasliqi toghra emes idi. Bu (yeni ularni jihadqa chiqmay qélip qélishtin men'i qilish) shuning üchünki, ular Allah ning yolida uchrighan ussuzluq, tartqan japa-musheqqet we achliq, ularning kapirlarni xapiliqqa salidighan her bir qedimi, düshmenler üstidin érishken (ularni öltürüsh, esir élish, meghlup qilish qatarliq) her bir nersisi üchün (Allah ning dergahida) ulargha yaxshiliq (yeni sawab) yézilidu, Allah elwette yaxshi ish qilghuchilarning ejrini bikar qiliwetmeydu [120]. Ularning (Allah ning yolida) meyli kichik bolsun yaki chong bolsun, serp qilghan nersisi we jihad üchün basqan her bir musapisi ularning qilghan emellirige eng yaxshi mukapat bérish yüzisidin ulargha yézilidu [121]. Möminlerning hemmisining jihadqa chiqishi layiq emes (ularning bir türkümi jihadqa chiqti), ularning ichidiki her bir jamaedin yene bir türkümi diniy alim bolup, ular qewmining qéshigha qaytqandin kéyin, qewmining Allah tin qorqushi üchün, ularni agahlandurush meqsitide némishqa (ilim telep qilishqa) chiqmidi? [122]. I möminler! Siler özünglargha yéqin jaydiki kapirlar bilen urush qilinglar (yeni silerge xeter bolmasliq üchün, aldi bilen etrapinglardiki kuffarlarni ujuqturunglar), silerni ular qattiq hés qilsun (yeni urush üstide ulargha qattiq qol bulunglar , ulargha ichinglar aghrimisun), bilinglarki, Allah teqwadarlar bilen billidur (yeni Allah teqwadarlargha medetkardur) [123]. (qur'andin) birer süre nazil qilinsa, ular (yeni munapiqlar) ning arisida (mesxire qilish yüzisidin): "bu (yeni süre) qaysinglarning imanini kücheytti" deydighanlar bar, möminlerge kélidighan bolsaq, (her süride yéngi delil-ispatlar bolghanliqi üchün) bu (yeni süre) ularning imanini kücheytti, ular (sürining nazil bolushidin) xushal bolidu [124]. Dillirida késel barlar (yeni munapiqlar) gha kélidighan bolsaq, bu (süre) ularning kufrigha kufri qoshti (yeni ular munapiqliqta téximu ezweylidi, téximu gumrahlashti), ular kapir péti öldi [125]. Ular özlirining her yili bir qétim yaki ikki qétim sinilidighanliqini (yeni ular toghrisida wehyi nazil bolup, sirlirining pash qilinidighanliqini) bilmemdu? Andin ular tewbe qilmaydu (yeni nifaqtin qaytmaydu). Ibretmu almaydu [126]. (ular peyghember eleyhissalamning huzuridiki chaghda, ularning eyibini achidighan qur'andin) birer süre nazil qilinsa, ular bir-birige qariship: "silerni birersi körüp qalarmu" déyiship tikiwétidu, ular (heqiqetni) chüshenmes qewm bolghanliqi üchün, Allah qa ularning dillirini özgertiwetti [127]. (i insanlar!) shübhisizki, silerge öz'ara aranglardin peyghember keldi. Silerning külpet chékishinglar uninggha éghir tuyulidu; u silerning (hidayet tépishinglargha) héristur, möminlerge amraqtur, nahayiti köyümchandur [128]. (i peyghember!) eger ular (sanga iman éytishtin) yüz örüse, sen: "Allah manga .köridu qilidu, uningdin bashqa héch ilah yoqtur, uninggha tewekkül qildim (yeni Allah qa yölendim, Allah tin bashqa héch ehedidin ümid kütmeymen we héch ehedidinmu qorqmaymen), u büyük ershning perwerdigaridur" dégin [129].
Munderijige Qaytimen
Labels: 9-Süre Tewbe
