^SEHIPILER^
10-Süre Yunus
Saturday, November 3, 2007
<< Ana Sayfa - Bash Bet - Main Page>>
Qur'an Kerim
Uyghurche Terjimisi
10-Süre Yunus
Mekkide nazil bolghan, 109 ayet.
Uyghurche Terjimisi
10-Süre Yunus
Mekkide nazil bolghan, 109 ayet.
Nahayiti shepqetlik we méhriban Allah ning ismi bilen bashlaymen
Elif, lam, ra. Bu, hékmetlik kitab (yeni qur'an) ayetliridur [1]. Insanlarning birige (yeni Muhemmed eleyhissalamgha): insanlar (yeni kapirlar) ni (Allah ning azabidin) agahlandurghin, möminlerge perwerdigarining dergahida (qilghan yaxshi emelliri üchün) yuqiri orun'gha érishidighanliqi bilen xush xewer bergin, dep wehyi qilghanliqimizdin ular ejeblinemdu? Kapirlar: "bu heqiqeten ashkara séhirgerdur" dédi [2]. Shübhisizki, silerning perwerdigaringlar Allah dur, u insanlarni, zéminni alte künde yaratti. Andin ersh üstide özige layiq rewishte qarar aldi. Allah xalayiqning ishlirini (öz hékmitige muwapiq) idare qilip turidu, (qiyamet küni) her qandaq shapaet qilghuchi aldi bilen Allah ning iznini alidu, ene shu Allah silerning perwerdigaringlardur, uninggha ibadet qilinglar, wez-nesihet almamsiler? [3]. (qiyamet küni) hemminglar Allah ning dergahigha qaytisiler, Allah ning wedisi heqtur, shübhisizki, mexluqatni deslepte Allah yaratqan, (ularni halak qilghandin kéyin, qiyamet küni) iman éytqanlarni we yaxshi emel qilghanlarni adilliq bilen mukapatlash üchün qayta tirildüridu, kapirlarning bolsa, özlirining kufri tüpeylidin, (dozaxtiki) ichimliki qattiq qaynighan su bolidu hemde ular qattiq azabqa duchar bolidu [4]. Allah quyashni nur chachquchi we ayni nurluq qilip yaratti, yillarning sanini we (waqitlarning) hésabini bilishinglar üchün, aygha menzillerni (yeni burujlarni) teyin qildi. Allah ularni bikar yaratqini yoq (belki büyük hékmet we zor paydiliq üchün yaratti), Allah ayetlirini (qudriti ilahiyini) bilidighan (we uning hékmitini pikir qilidighan) qewm üchün tepsiliy bayan qilidu [5]. Kéche bilen kündüzning nöwetliship turushida, Allah asmanda we zéminda yaratqan shey'ilerde (Allah tin) qorqidighan qewm üchün, heqiqeten, (Allah ning barliqini we birlikini körsitidighan) nurghun alametler bar [6]. Shübhisizki, biz bilen mulaqat bolushni ümid qilmaydighanlar (yeni Allah qa mulaqat bolushni közlimeydighanlar), dunya tirikchilikidin behrimen bolush bilenla razi bolghanlar we uning bilen aram tapqanlar, bizning ayetlirimizdin ghapil bolghanlar [7],-ene shularning jayi, qilmishliri tüpeylidin, dozax bolidu [8]. Shübhisizki, iman éytqanlar we yaxshi emellerni qilghanlarni perwerdigari, ularning imani sewebidin, astidin östenglar éqip turidighan nazunémetlik jennetlerge yétekleydu [9]. Ularning jennettiki duasi: "i Rebbimiz, biz séni pak dep étiqad qilimiz" déyishtin ibaret, ularning jennette (bir-birige) béridighan salami: "(ehli dozax chékiwatqan azabtin) aman bolghaysen (yeni essalamueleykum)" déyishtin ibarettur, ularning duasining axiri: "jimi hemdusana alemlerning perwerdigari Allah qa xastur!" déyishtin ibarettur [10]. Eger Allah kishiler telep qilghan yamanliqni ishqa ashurushqa ular telep qilghan yaxshiliqini ishqa ashurushqa aldirighandek aldirisa idi, ularning ejili choqum yetken bolatti (yeni halak bolatti). Biz bilen mulaqat bolushni ümid qilmaydighanlarni gumrahliqta téngirqap yürüshke qoyup bérimiz [11]. Insan'gha birer ziyan-zexmet yetse, yatsidu, oltursidu, tursidu, (uni dep'i qilishimizni tilep) bizge dua qilidu; ulargha yetken ziyan-zexmetni kötürüwetsek, goya uni kötürüwétishimizni tilep bizge dua qilmighandek, yaman ishni yene dawamlashturidu, heddidin ashquchilarning qilmishliri ulargha mushundaq chirayliq körsitildi [12]. Silerdin ilgiriki ümmetler zulum qilghanda (yeni kapir bolghanda, gumrahliqta möjizilerni élip kelgen idi. Ular (peyghemberler élip kelgen möjizilerge) iman keltürmidi. Gunahkar qewmni (yeni Mekke mushriklirini) shuninggha oxshash jazalaymiz [13]. Silerning qandaq qilidighanliqinglarni körüsh üchün, ularni (yeni ötken ümmetlerni) (halak qilghan) din kéyin, ularning ornigha silerni orunbasar qilduq [14]. Ulargha bizning roshen ayetlirimiz tilawet qilinsa, bizge mulaqat bolushni ümid qilmaydighanlar (yeni qiyametke ishenmeydighanlar): "buningdin bashqa bir qur'anni keltürgin yaki uni özgertkin (yeni azabqa dair ayetni rehmet ayitige özgert, ilahlirimizni sökkenning ornigha medhiyle, haramni halal qil)" deydu. "men uni özümche özgertelmeymen, men peqet manga qilin'ghan wehyigila emel qilimen; eger men perwerdigarimgha asiyliq qilsam, elwette, büyük künning (yeni qiyamet künining) azabidin qorqimen" dégin [15]. "eger Allah irade qilsa, silerge uni (yeni qur'anni) tilawet qilmas idim, Allah mu uni (men arqiliq) silerge bildürmes idi. Aranglarda uningdin (yeni qur'an nazil bolushtin) ilgiri uzun zaman turdum, (möjize bolghan bu qur'anning peqet Allah teripidin nazil bolghanliqini bilishke) eqlinglarni ishletmemsiler?" dégin [16]. Allah qa yalghanni chaplighan yaki Allah ning ayetlirini inkar qilghan ademdinmu zalim Adem barmu? Gunahkarlar hergiz bextke érishelmeydu [17]. Ular Allah ni qoyup, özlirige payda-ziyan yetküzelmeydighan nersilerge choqunidu, "bular (yeni butlar) Allah ning dergahida bizge shapaet qilghuchilar" déyishidu, ejeba, asmanlarda we zéminda bundaq nerse (yeni Allah ning shériki yaki shapaet qilghuchi) bolup, uni Allah bilmey qélip, siler Allah qa uni éytip béremsiler? Allah ularning shérik keltürgen nersiliridin paktur we yüksektur [18]. Insanlar (eslide) bir din (yeni islam dini) da idi. Kéyin ular ixtilap qilishti (yeni dinlar köpeydi, butlargha choqunushti). Perwerdigaringning aldin'ala éytqan sözi (yeni jazalashni qiyametke qaldurushtin ibaret teqdiri) bolmisa idi, ularning ixtilap qilishqan nersiliri üstide ularning arisida elwette höküm chiqirilatti (yeni dinda ixtilap qilishqanliri üchün, ulargha bu dunyadila jaza bériletti) [19]. Ular (yeni ehli Mekke): "némishqa uninggha (yeni Muhemmed eleyhissalamgha) perwerdigari teripidin (biz telep qilghan möjizilerdin) bir möjize chüshürülmidi" deydu. Éytqinki, "gheybni bilish peqet Allah qa xas (möjizilerni Allah keltüridu, men peqet tebligh qilghuchimen), siler (Allah ning arimizda höküm chiqirishni) kütünglar, shübhisizki, menmu siler bilen (shuni) kütküchilerdinmen" [20]. Kishilerning béshigha kelgen ziyan-zexmetni kötürüwetkendin kéyin, ulargha rehmitimizni tétitsaq, ular bizning ayetlirimiz üstide mikir ishlitishke (yeni inkar qilishqa) aldiraydu. Éytqinki, "Allah ularni qilghan mikri üchün eng téz jazalaydu". Shübhisizki, bizning perishtilirimiz mikringlarni yézip turidu [21]. Allah silerni quruqluqta (yeni ulaghlar üstide), déngizda (yeni kémiler üstide) seper qilduridu, siler olturghan kéme (kishilerni élip) meyin shamalda méngiwatqan we (bu) shamaldin ular xushalliniwatqan chaghda, birdinla boran chiqip (kéme örülidu), ular terep-tereptin kötürülüwatqan déngiz dolqunliri ichide qalidu, kémidikiler qorshiwélin'ghanliqigha (yeni halak bolidighanliqigha) jezm qilidu, (choqunuwatqan butlirini tashlap qoyup) "i xuda! Eger sen bizni buningdin (yeni baladin) qutuldursang, biz choqum shükür qilghuchilardin bolimiz" dep chin köngli bilen dua qilidu [22]. Allah ularni (u baladin) qutquzghandin kéyin, ular yer yüzide yolsizliq bilen buzuqchiliq qilidu. I insanlar! Buzuqchiliqinglarning gunahi özünglargha bolidu, (siler) bu dunya (ning baqasi yoq shehwetliri) din behrimen bolisiler (buning hesriti axiretke qalidu), andin siler bizning dergahimizgha qaytisiler, silerge qilmishinglarni xewer qilimiz [23]. Hayatiy dunyaning misali (téz özgürüshide, németlirining baqasizliqida, kishilerning uning bilen meghrur bolushida) biz asmandin chüshürgen (yamghur) süyige oxshayduki, uning bilen zéminning insanlar, haywanlar yeydighan türlük ösümlükliri (ünüp chiqip) bir-biri bilen gireliship ketken, hetta zémin güzel tüske kirgen, chirayliq yasan'ghan, zémin igiliri uningdin mol hosul élishqa jezm qilip turghan chaghda, nagahan kéchisi yaki kündüzi uninggha qazayimiz yetti-de, (ziraetlerni) tünügün (yeni ilgiri) yoqtek, (pütünley) urup tashlan'ghandek qiliwettuq (yeni nabut qilip, yoq qilduq), pikir yürgüzidighan qewm üchün ayetlerni mushundaq tepsiliy bayan qilimiz [24]. Allah (kishilerni) aman jaygha (yeni jennetke) dewet qilidu we xalighan ademni toghra yolgha bashlaydu [25]. Yaxshi ish qilghanlar jennetke we Allah ning jamalini körüshke nail bolidu, ularning yüzlirini qariliq we xarliq qaplimaydu (yeni ulargha ghem-qayghu we perishanliq yüzlenmeydu). Ene shular ehli jennet bolup, jennette menggü qalghuchilardur [26]. (dunyada) yaman ishlarni qilghuchilar (bir yamanliqni qilsa, qilghan yamanliqigha) oxshash (yeni shuninggha layiq) jazagha uchraydu, ular xarliqqa duchar bolidu, ularni Allah ning azabidin qutuldurghuchi zadi bolmaydu, ularning yüzliri goya qarangghu kéchining parchisi bilen oralghandek qariyip kétidu, ular ehli dozax bolup, dozaxta menggü qalghuchilardur [27]. Shu kün (yeni qiyamet küni) de (möminlerni, kapirlarni) hemmisini yighimiz, andin mushriklargha: "siler (Allah qa shérik keltürgen) butliringlar bilen bille, ornunglarda midirlimay turunglar" deymiz, ularning arisini ayriymiz, ularning shérik keltürgen butliri éytidu: "siler bizge ibadet qilmighan idinglar (belki nepsi xahishinglargha ibadet qilghan idinglar) [28]. Siler bilen bizning arimizda guwah bolushqa Allah kupayiki, silerning bizge choqunushunglardin biz ghapil iduq (yeni biz körmeydighan, anglimaydighan, hés qilmaydighan jansiz iduq)" [29]. Bu chaghda her Adem ilgiri qilghan emelliri üstide sinilidu (yeni yaxshimu-yamanmu, uning netijisini .köridu), ular heqiqiy igisi-Allah ning dergahigha qayturulidu, ularning shapaet qilidu dep dewa qilghan butliri ulardin özlirini chetke alidu [30]. (i Muhemmed! Mushriklargha) éytqinki, "silerge asmandin (yamghur yaghdurup) zémindin (giyah ündürüp) kim riziq béridu? Silerning anglash we körüsh qabiliyitinglarni kim bashquridu? Tirik shey'ilerdin kim peyda qilidu? (xalayiqning) ishlirini kim idare qilidu?" ular (bulargha jawaben): "Allah" deydu. Éytqinki, "Allah tin gheyriyge choqunush bilen Allah ning azabidin) qorqmamsiler? [31]. (yuqiriqidek chong ishlarni qilghuchi) silerning heqiqiy perwerdigaringlar, ene shu Allah dur. Heqiqettin qalsa, gumrahliqtin gheyriy nerse mewjut emes, némishqa (imandin yüz örüp gumrahliqqa) burulup kétisiler?" [32]. Perwerdigaringning Allah qa ita’et qilishtin bash tartqanlar toghrisidiki hökmi heqliq boldi. Ular (Allah ning birlikige, resulullaning peyghemberlikige) iman éytmaydu [33]. (i Muhemmed! Ulargha) éytqinki, "silerning butliringlarning ichide mewjudatni yoqluqtin bar qilip (andin yoq qilip), andin uni eslige keltüreleydighanlar barmu?" éytqinki, "Allah mewjudatni yoqluqtin bar qilip (andin yoq qilip), andin uni eslige keltüreleydu. Némishqa (heqtin batil terepke) burulup kétisiler?" [34]. Éytqinki, "silerning butliringlarning arisida (gumrahni) heq yolgha yétekliyeleydighanlar barmu?" éytqinki, "Allah gumrahni heq yolgha yétekliyeleydighan zatqa boysunushqa tégishlikmu? Yaki (gumrahni) heq yolgha yétekliyelmeydighan, peqet özi bashqilarning yéteklishige mohtaj bolghan (butlagha) boysunushqa tégishlikmu? Silerge néme boldi? Némishqa mundaq (batil) höküm chiqirisiler?" [35]. Ularning tolisi (butlargha étiqad qilishta) peqet perezgila tayinidu, perez dégen heqiqetni ispatlashta heqiqeten héch nersige yarimaydu. Shübhisizki, Allah ularning qilmishlirini obdan bilgüchidur [36]. Bu qur'anni birawning Allah qa iptira qilishi eqlighe sighmaydu (chünki qur'anni héch insan ijad qilalmaydu), lékin qur'an ilgiri kelgen (tewrat, injil qatarliq samawi) kitablarni testiq qilghuchidur, Allah belgiligen ehkamlarni bayan qilghuchidur, uningda héch shek yoqtur, (u) alemlerning perwerdigari teripidin nazil qilin'ghandur [37]. Ular: "qur'anni Muhemmed özi toqup chiqqan" déyishemdu? Éytqinki, "eger (bu sözünglarda) rastchil bolsanglar, Allah tin bashqa (yardemge) chaqiralaydighanliki kishinglarni chaqirip, qur'an'gha oxshash birer sürini keltürüp béqinglar" [38]. Undaq emes, ular qur'anning menisini toluq chüshenmey we heqiqitige téxi eqli yetmey turup uni inkar qilishti. Ulardin burun ötken ümmetlermu (özlirining peyghemberlirini) mushulargha oxshash yalghan'gha chiqarghan idi. Zalimlarning aqiwitining qandaq bolghanliqigha qarap baqqin [39]. Ularning ichide qur'an'gha ishinidighanlar bar, ishenmeydighanlarmu bar, perwerdigaring buzghunchilarni hemmidin obdan bilidu [40]. Eger ular séni yalghanchi qilishta ching tursa: "méning emelim özüm üchündur, silerning emelinglarmu özünglar üchündur, méning emelimdin siler ada-judasiler, silerning qilmishinglardin menmu ada-judamen (yeni biraw yene birawning qilghan gunahigha jawabkar emes)" dégin [41]. Ularning ichide (qur'an oqughiningda) sanga qulaq salidighanlar bar, sen gaslargha (yeni Allah anglash iqtidarini élip tashlighanlargha) ular héch nersini chüshenmisimu anglitalamsen? [42]. Ularning ichide sanga qaraydighanlar bar (yeni peyghemberlikingning éniq alametlirini bayqaydighanlar bar, lékin ular bayqighanliridin paydilanmighanliqliri üchün kördur). (heqiqetni) körelmisimu korlarni hidayet qilalamsen? [43]. Shübhisizki, Allah insanlargha qilche zulum qilmaydu, lékin insanlar (kufri we gunah arqiliq) özlirige özliri zulum qilidu [44]. Qiyamet küni Allah ularni (hésab élish üchün) yighidu, (ulargha dunyada turghan mudditi) kündüzde azghina waqit turghandek qisqa bilinidu, ular öz'ara tonushidu, özlirining Allah qa mulaqat bolushini (yeni ölgendin kéyin tirilishini) inkar qilghanlar choqum ziyan tartidu, ular toghra yol tapmidi [45]. Ulargha biz wede qilghan azabning bir qismini sanga körsitimiz (yeni bu dunyadila, sen hayat waqittila körsitimiz), yaki uningdin ilgiri séni qebzi roh qilimiz, ular bizning dergahimizgha qaytidu (meyli baldur bolsun, meyli kéyin bolsun, ularni choqum jazalaymiz), andin Allah ularning qilmishlirigha guwah bolidu [46]. (ötken ümmetlerning) her birige peyghember ewetilgen. (qiyamet küni) ularning peyghembiri kelgende, ularning arisida adilliq bilen höküm chiqirilidu, ulargha zulum qilinmaydu [47]. Ular: "eger siler rastchil bolsanglar (bizge éytip béringlarki) bu wede qachan ishqa ashurulidu?" deydu [48]. Éytqinki: "Allah xalimisila, men özümdin ziyanni dep'i qilishqa, payda qazinishqa qadir emesmen, her ümmetning (halak bolidighan) melum waqti bolidu, shu waqit yétip kelgende, ular birdemmu kéchiktürülmeydu, birdemmu ilgiri sürülmeydu" [49]. Éytqinki: "éytinglarchu! Eger Allah ning azabi silerge kéchisi yaki kündüzi kelse (buningdin silerge néme payda?) gunahkarlar (yeni mushriklar) azabtin qaysi nersige aldiraydu? [50]. (Allah ning) azabi yüz bergende andin uninggha ishendinglarmu? Emdi (éytqan imaninglar paydisizdur, uningdin ilgiri mesxire qilish bilen) azabning tézrek chüshüshini telep qilattinglar" [51]. Andin kéyin (özlirige) zulum qilghanlargha: "menggülük azabni tétinglar, silerge peqet qilmishinglarning jazasi bérilidu" déyilidu [52]. Ular sendin: "u (yeni wede qilin'ghan azab, ölgendin kéyin tirilish) rastmu?" dep soraydu, sen: "hee, perwerdigarim bilen qesemki, u elwette rasttur, siler qéchip qutulalmaysiler" dégin [53]. Eger her bir zulum qilghan Adem (yeni kapir) yer yüzidiki hemme nersige malik bolidighan bolsa (Allah ning azabidin qutulush üchün), elwette (uning hemmisini) fidiye qilip biriwétetti, ular azabni körgen chaghda nadamitini yoshurun tutidu (yeni dunyadiki qilmishlirigha ichide pushayman qilidu). Ularning (yeni xalayiqning) arisida adilliq bilen höküm chiqirilidu, ulargha zulum qilinmaydu [54]. Rastla asmanlardiki we zémindiki barliq nersiler Allah ning mülkidur, rastla Allah ning wedisi heqtur, lékin ular (yeni insanlar) ning tolisi (buni) bilmeydu [55]. Allah (ölükni) tirildüridu, (tirikni) öltüridu, siler Allah ning dergahigha qaytisiler [56]. I insanlar! Silerge perwerdigaringlar teripidin nesihet bolghan, dillardiki derdke (yeni shek we nadanliqqa) shipa bolghan, möminlerge hidayet we rehmet bolghan (qur'an) keldi [57]. Éytqinki, "ular Allah ning pezli we rehmitidin xushal bolsun, bu ularning yighqan (dunya-malliridin) yaxshidur" [58]. Éytqinki, "éytip béqinglarchu! Silerge Allah chüshürgen riziqtin bezisini haram, bezisini halal qildinglar, Allah silerge mundaq qilishqa izni berdimu? Yaki Allah qa yalghanni chaplamsiler?" [59]. Allah qa yalghanni chaplaydighanlar qiyamet küni qandaq oylaydu? (yeni jazagha tartilmaymiz, dep oylamdu?) shübhisizki, Allah insanlargha merhemetliktur (chünki ulargha bolidighan azabni kéchiktürdi), lékin kishilerning tolisi (Allah ning németlirige) shükür qilmaydu [60]. Sen qaysi halette bolmighin, qur'andin qaysi nersini oqumighin, siler qaysibir ishni qilmanglar, uning bilen boluwatqan waqtinglarda haman biz silerni küzitip turimiz, asman-zémindiki zerre chaghliq nerse we uningdin kichik yaki chong nerse bolsun, héchqaysisi Allah ning bilishidin chette qalmaydu, ularning hemmisi lewhulmehpuzda xatirilen'gendur [61]. Rastla Allah ning dostlirigha (axirette Allah ning azabidin) qorqush, (dunyada qoldin ketküzüp qoyghan'gha) qayghurush yoqtur [62]. Ular iman éytqan we teqwadarliq qilghanlardur [63]. Ulargha dunya we axirette xush xewer bérilidu (yeni dunyada jan üzüsh waqtida, Allah ning raziliqi we rehmitige érishidighanliqi bilen, axirette nazunémetlik jennetke kiridighanliqi bilen xush xewer bérilidu), Allah wedisige xilapliq qilmaydu, ene shu katta bexttur [64]. (i Muhemmed! Ularning (sanga sen peyghember emessen dégen) sözi séni qayghugha salmisun, pütün küch-quwwet Allah qa mensüp (Allah sanga medetkardur). Allah (ularning sözlirini) anglap turghuchidur, (emellirini) bilip turghuchidur [65]. Rastla asmanlardiki we zémindiki hemme nerse Allah ningdur (yeni Allah ning mülkidur, bendisidur, mexluqatidur). Allah ni qoyup, butlargha choqunidighanlar peqet yoqilang perezgila tayinidu, ular peqet jöylüydu [66]. I insanlar! Aram élishinglar üchün Allah silerge kéchini yaratti, nersilerni körüshünglar üchün kündüzni yaratti, (ibret quliqi bilen) anglaydighan qewm üchün buningda nurghun alametler bar [67]. Ular (yeni kapirlar): "Allah ning balisi bar" déyishti, Allah (buningdin) paktur, bihajettur (yeni bala qiliwélish éhtiyaj üchün bolidu, Allah bolsa héch nersige mohtaj emestur), asmanlardiki, zémindiki hemme nerse Allah ning mülkidur, (Allah ning balisi bar dégen) bu sözünglargha héchqandaq pakitinglar yoq, siler bilmeydighan ishlarni yalghandin Allah qa chaplamsiler? [68]. (i Muhemmed!) éytqinki, "Allah qa yalghanni chaplaydighanlar heqiqeten (dozax azabidin) qutulalmaydu" [69]. Ular bu dunyadin (azghina waqitla) behrimen bolidu, andin ular (hésab bérish üchün) bizning dergahimizgha qaytidu, andin kapir bolghanliqliri sewebidin ulargha qattiq azabni tétitimiz [70]. Ulargha Nuhning qissisini oqup bergin, öz waqtida Nuh qewmige: "i qewmim! Eger silerge méning ichinglarda turushum we silerni Allah ning ayetliri bilen qorqutushum éghir kelgen bolsa, men Allah qa tewekkül qildim (yeni Allah qa yölendim, silerge perwa qilmaymen). Siler butliringlar bilen birlikte (méni qestleydighan) ishinglarni qarar qiliwéringlar, ishinglar silerge tutuq bolup qalmisun (yeni méni qestleydighan ishinglar ashkara bolsun), andin méni birdemmu kéchiktürmey, méning heqqimde (xalighininglarni) ijra qiliwéringlar [71]. Eger siler (méning nesihitimdin) yüz örüsenglar, silerdin (yüz örüshünglargha sewebchi bolidighan) heq sorighinim yoq, men ejrimni peqet Allah tin soraymen, men (Allah qa) boysun'ghuchilardin bolushqa buyruldum" dédi [72]. Lékin ular Nuhni yalghanchi qildi. Uni we uning bilen kémide bille bolghuchi (mömin) lerni qutquzduq, ularni (yeni biz qutquzghan kishilerni) (gherq bolghanlarning) orunbasarliri qilduq, bizning möjizilirimizni inkar qilghanlarni (topan balasi bilen) gherq qilduq, (i Muhemmed!) agahlandurulghuchilar (yeni peyghemberlirini yalghanchi qilghanlar) ning aqiwitining qandaq bolghanliqigha qarighin [73]. Nuhtin kéyin nurghun peyghemberlerni özlirining qewmige ewettuq, (qewmige) ular roshen möjiziler bilen keldi, ular (yeni peyghemberler kélishtin) ilgiri inkar qilishqan nersige iman éytishmidi. (kufrida) heddidin ashquchilarning dillirini eshundaq péchetleymiz [74]. Ulardin kéyin Musa bilen Harunni pir'ewn'ge we uning qewmining chonglirigha nurghun möjiziler bilen ewettuq. Ular (iman éytishtin) boyuntawliq qildi. Ular gunahkar qewm idi [75]. Ulargha biz tereptin heqiqet nazil bolghan chaghda ular: "bu heqiqeten roshen séhirdur" dédi [76]. Musa: "silerge heqiqet kelse uni séhir demsiler? Ejeba bu séhirmu? Séhirgerler muweppeqiyet qazinalmaydu" dédi [77]. Ular: "sen bizge ata-bowilirimizning dinidin bizni waz kechtürüsh we zémin (yeni misir zémini) ning seltenitini ikkinglarning qiliwélish üchün keldingmu? Biz ikkinglargha ishenmeymiz" dédi [78]. Pir'ewn: "méning aldimgha barliq usta séhirgerlerni élip kélinglar" dédi [79]. Séhirgerler yétip kelgende, Musa ulargha: "(arghamcha we hasiliringlardin) tashlimaqchi bolghininglarni tashlanglar" dédi [80]. Ular tashlighanda, musa: "silerning körsetkininglar séhirdur, Allah choqum uni berbat qilidu, Allah buzghunchilarning ishini elwette tüzimeydu" dédi [81]. Gunahkarlar yaqturmighan teqdirdimu, Allah pakitliri arqiliq heqiqetni ispatlaydu [82]. Musagha peqet öz qewmidin (yeni beni Isra’ilning ewladidin) azghinisi pir'ewn we uning qewmining chonglirining ziyankeshlik qilishidin qorqqan halda iman éytti. Pir'ewn zéminda (yeni misir zéminida) shek-shübhisiz mutekebbirdur, u elwette heddidin ashquchilardindur [83]. Musa: "i qewmim! Eger Allah qa iman éytqan bolsanglar, Allah qa boysun'ghan bolsanglar, uninggha tewekkül qilinglar (yeni hemme ishinglarni Allah qa tapshurunglar, herqandaq ehwalda Allah qa yölininglar)" dédi [84]. Ular éytti: "Allah qa tewekkül qilduq, perwerdigarimiz, zalim qewmni bizge ziyankeshlik qilish imkaniyitige ige qilmighin [85]. Bizni rehmitining bilen zalim qewmdin qutuldurghin" [86]. Biz Musa bilen uning qérindishigha: "qewminglar üchün misirda öyler yasanglar, öyliringlarni namaz oquydighan jay qilinglar, namaz oqunglar, möminlerge (düshmenliri üstidin ghelibe qilidighanliqi bilen) xush xewer béringlar" dep wehiy qilduq [87]. Musa éytti: "i perwerdigarimiz! Kishilerni yolungdin azdurushi üchün-i perwerdigarimiz!-pir'ewn'ge we uning qewmining chonglirigha hayatiy dunyada zinnet buyumlirini, türlük mal-mülüklerni berding, perwerdigarimiz! Ularning mal-mülüklirini yoq qilghin, ularning dillirini qattiq qilghin, shuning bilen ular iman éytmay qattiq azabni körsun" [88]. Allah éytti: "ikkinglarning duasi ijabet qilindi, dewitinglarni dawamlashturunglar, nadanlarning yoligha egeshmenglar" [89]. Biz Isra’il ewladini déngizdin ötküzüwettuq, ularni pir'ewn we uning eskerliri zulum we zorawanliq qilish yüzisidin qoghlidi. Pir'ewn gherq bolidighan waqitta "iman éyttimki, Isra’il ewladi iman éytqan ilahtin gheyriy ilah yoqtur, men musulmanlardinmen" dédi [90]. (uninggha déyildiki) "(hayattin ümid üzginingde) emdi (iman éytamsen?) ilgiri Allah qa asiyliq qilghan we buzghunchilardin bolghan iding [91]. Sendin kéyinkilerge ibret bolushung üchün, bügün séning jesitingni qutquzimiz (yeni séning jesitingni déngizdin chiqirip qoyimiz)". Nurghun kishiler, shek-shübhisizki, bizning ayetlirimizdin ghapildur [92]. Shübhisizki, biz Isra’il ewladini (ularning düshmenlirini halak qilghandin kéyin) yaxshi jaygha orunlashturduq, ularni shérin nersiler bilen riziqlandurduq, ulargha ilim (yeni Allah ning hökmini ichige alghan tewrat) kelgendin kéyin, ular (din ishida) andin ixtilap qilishti. Perwerdigaring qiyamet küni, ular ixtilap qilishqan nersiler üstide, ularning arisida elwette höküm chiqiridu [93]. Mubada sen sanga biz nazil qilghan kitabtin sheklinidighan bolsang, sendin ilgiri kitab oqughanlar (yeni tewrat bilen injil nazil qilin'ghan Yehudiylar we Nasaralar) din sorap baqqin, shübhisizki, sanga perwerdigaring teripidin heq (qur'an) keldi. Sen hergiz shek qilghuchilardin bolmighin [94]. Sen hergiz Allah ning ayetlirini inkar qilghuchilardin bolmighin, (undaq bolsang) ziyan tartquchilardin bolup qalisen [95]. Shübhisizki, perwerdigaringning lenitige tégishlik bolghanlar iman éytmaydu [96]. Ulargha pütün möjiziler körsitilgen teqdirdimu, qattiq azabni körmigiche (iman éytmaydu) [97]. (halak bolghan sheherler ahaliliri ichide) Yunus qewmidin bashqisigha (azabning alamitini körüp) éytqan imanning paydisi bolghini yoq, Yunus qewmi iman éytqanda, dunya hayatida reswa qilidighan azabni ularning üstidin kötürüwettuq, ularni melum waqitqiche (yeni ejili yetken'ge qeder dunyadiki shey'ilerdin) behrimen qilduq [98]. Eger perwerdigaring xalisa idi, elwette, yer yüzidiki kishilerning hemmisi iman éytatti, sen kishilerni musulman bolushqa mejburlamsen? [99]. Her qandaq kishi peqet Allah ning iradisi bolghandila, andin iman éytidu, (Allah ning ayetliri üstide) pikir yürgüzmeydighanlarni Allah azabqa giriptar qilidu [100]. Éytqinki, "asmanlardiki we zémindiki nersilerni közitinglar. Möjiziler we agahlandurghuchilarning (yeni peyghemberlerning) iman éytmaydighan qewmge paydisi bolmaydu [101]. Ular peqet özliridin burun ötkenlerge kelgen künlerning (yeni azabning) (özlirige kélishini) kütidu". (i Muhemmed! Ulargha) éytqinki, "siler (zulumning aqiwitini) kütünglar, menmu siler bilen birlikte heqiqeten (silerning halak bolushunglarni) kütküchimen" [102]. Andin kéyin peyghemberlirimizni, möminlerni (azabtin) qutquzduq, möminlerni qutquzushqa mushundaq mes'ul bolimiz [103]. (i Muhemmed! Qewmingning mushriklirigha) éytqinki, "i insanlar! Eger siler méning dinimdin gumanlinidighan bolsanglar, silerning Allah ni qoyup choqunuwatqan butliringlargha men choqunmaymen, lékin men silerni qebzi roh qilidighan Allah qa ibadet qilimen, men möminlerdin bolushqa buyruldum" [104]. Yene (manga): "batil dinlardin burulup, toghra din'gha yüzlen'gin, mushriklardin bolmighin [105]. Allah ni qoyup, sanga payda-ziyan yetküzelmeydighan nersilerge ibadet qilmighin, eger ulargha ibadet qilsang, choqum (özüngge) zulum salghuchilardin bolisen [106]. Eger Allah sanga birer ziyan-zexmet yetküzüshni irade qilsa, yalghuz Allah tin bashqa uni dep'i qilghuchi bolmaydu, eger Allah sanga birer yaxshiliqni irade qilsa, Allah ning pezlini qayturghuchi bolmaydu, Allah pezlini bendiliridin xalighan ademge yetküzidu, Allah (bendilirining gunahini) meghpiret qilghuchidur, (ulargha) méhribandur" (déyildi) [107]. (i Muhemmed!) éytqinki, "i insanlar! Silerge perwerdigaringlar teripidin heq din keldi, kimki hidayet tapidiken, özining paydisi üchün hidayet tapqan bolidu, kimki azidiken, özining ziyini üchün azghan bolidu, men silerge hamiy emesmen" [108]. (i Muhemmed!) sanga nazil qilin'ghan wehyige egeshkin (yeni uninggha özüng emel qilip, bashqilargha uni yetküzgin). Allah (sen bilen ularning arisida) höküm chiqarghuche (din'gha dewet qilish yolidiki musheqqetlerge) chidighin, Allah eng heqqaniy höküm chiqarghuchidur [109].
Munderijige Qaytimen
Labels: 10-Süre Yunus
