^SEHIPILER^
29-Süre Enkebut
Saturday, October 20, 2007
<< Ana Sayfa - Bash Bet - Main Page>>
Qur'an Kerim
Uyghurche Terjimisi
29-Süre Enkebut
Mekkide nazil bolghan, 69 ayet.
Uyghurche Terjimisi
29-Süre Enkebut
Mekkide nazil bolghan, 69 ayet.
Nahayiti shepqetlik we méhriban Allah ning ismi bilen bashlaymen
Elif, lam, mim [1]. Insanlar "iman éyttuq" dep qoyush bilenla sinalmay terk étilimiz, dep oylamdu? [2]. Ulardin burun ötkenlerni biz heqiqeten siniduq, Allah (imanida) rastchillarni choqum bilidu, (imanida) yalghanchilarnimu choqum bilidu [3]. Yaman ish qilidighanlar bizdin (yeni azabimizdin) qéchip qutulalaymiz dep oylaydu. Ularning chiqarghan hökmi némidégen yaman! [4]. Kimki Allah qa mulaqat bolushni ümid qilidiken, (bilsunki) Allah ning (buninggha belgiligen) waqti choqum yétip kélidu, Allah (bendilirining sözlirini) anglap turghuchidur, (bendilirining tashqi we ichki ehwalini) bilip turghuchidur [5]. Kimki jihad qilidiken, uning qilghan jihadi özining paydisi üchündur, Allah heqiqeten tamami ehli jahandin bihajettur [6]. Shübhisizki, iman éytqan we yaxshi emellerni qilghanlarning gunahlirini yoqqa chiqirimiz, ularni elwette qilghan emellirining eng yaxshisi biilen mukapatlaymiz [7]. Insanni ata-anisigha yaxshiliq qilishqa buyruduq, eger ata-anang séni sen bilmeydighan nersini manga shérik keltürüshke zorlisa, ulargha ita’et qilmighin, siler méning dergahimgha qaytip barisiler, silerge qimishliringlarni xewer qilimen [8]. Iman éytqan we yaxshi emel qilghanlarni choqum yaxshilar qatarigha kirgüzimiz [9]. Bezi kishiler: "Allah qa iman éyttuq" deydu, Allah ning yolida birer eziyet tartsa, kishiler teripidin yetken külpetni Allah ning azabi bilen oxshash bilidu, eger perwerdigaringdin medet kelse: "biz heqiqeten siler bilen bille iduq" deydu. Allah jahan ehlining dilliridikini hemmidin obdan bilmemdu? [10]. Allah möminlerni choqum bilidu, munapiqlarnimu choqum bilidu [11]. Kapirlar möminlerge: "bizning yolimiz (yeni dinimiz) gha egishinglar, silerning gunahinglarni biz üstimizge alimiz" dédi. Kapirlar möminlerning gunahliridin azraqmu üstige alalmaydu, ular heqiqeten yalghanchilardur [12]. Ular özlirining yüklirini we uninggha qoshup bashqa yüklerni (yeni özlirining gunahlirini we azdurghanlirining gunahlirini) üstige alidu, qiyamet küni ular özliri oydurup chiqqan yalghan sözliri üchün soraqqa tartilidu [13]. Biz heqiqeten Nuhni qewmige (peyghember qilip) ewettuq, Nuh (qewmini tewhidke dewet qilip) ularning ichide 50 yil kem 1000 yil turdi (Nuh eleyhissalamning qewmi butperes bolup, uning peyghemberlikige chinpütmidi). Ular zalim bolghanliqliri (yeni kufrida we gumrahliqta ching turup özlirige zulum qilghanliqliri)üchün, Allah ularni topan (balasi) bilen halak qildi [14]. Biz Nuhni we kémidikilerni (gherq bolup kétishtin) qutquzduq, topanni pütün ehli jahan üchün ibret qilduq [15]. Ibrahimnimu (qewmige peyghember qilip ewettuq), öz waqtida u qewmige éytti: "bir Allah qa ibadet qilinglarwe uningdin qorqunglar, eger bilsenglar mundaq qilish siler üchün yaxshidur [16]. Siler Allah ni qoyup butlarghila ibadet qilisiler (butlarni öz qolunglar bilen yasiwalghansiler, butlarning qolidin payda-ziyan kelmeydu) we yalghannila oydurisiler, silerning Allah ni qoyup choqunuwatqininglar (yeni butlar) silerge riziq bérishke qadir emes, riziqni Allah ning dergahidin telep qilinglar (riziq bérishke peqet Allah ning özi qadirdur), Allah qa ibadet qilinglar we uninggha shükür qilinglar, Allah ning dergahigha qayturulisiler [17] siler (méni) inkar qilsanglar (inkar qilghanliqinglar bilen manga qilcheziyan yetküzelmeysiler, peqet özünglargha ziyan yetküzisiler), silerdin ilgiriki nurghun ümmetlermu) peyghemberlirini (inkar qilghan) shuning bilen ulargha Allah azabi nazil bolghan, silergimu shundaq azab nazil bolidu), peyghemberning mes'uliyiti peqet (Allah ning emrlirini) chüshinishlik qilip yetküzüshtur" [18]. Ular (yeni inkar qilghuchilar) Allah ning mexluqatini deslepte yoqtin qandaq barliqqa keltürgenlikini, andin uni (ölgendin kéyin) tirildüridighanliqini körmidimu? Bu Allah qa heqiqeten asandur (ular buni qandaqmu inkar qilidu, deslepte yaritishqa qadir bolghan zat qayta eslige keltürüshke elwette qadirdur) [19]. Éytqinki, "zéminda seyr qilinglar, Allah ning mexluqatini qandaq qilip (yoqtin) bar qilghanliqigha qaranglar, andin Allah ularni (qiyamette) qayta peyda qilidu, Allah heqiqeten hemme nersige qadirdur [20]. Allah xalighan Ademni jazalaydu, xalighan Ademge rehmet qilidu, (qiyamette) Allah ning dergahigha qayturulisiler [21]. Siler meyli zéminda bolsun, meyli asmanda bolsun,Allah (ning azabi) din qéchip qutulalmaysiler, silerge Allah tin bölek dostmu yoq, medetkarmu yoq" [22]. Allah ning ayetlirini we uninggha mulaqat bolushni (yeni axiretni) inkar qilghanlar ene shular méning rehmitimdin naümid boldi. Ene shular qattiq azabqa duchar bolidu [23]. Ibrahimning qewmining jawabi: "Ibrahimni öltürünglar yaki köydürünglar!" déyishtin ibaret boldi. Allah uni ottin qutuldurdi (ular Ibrahim eleyhissalamni otqa tashlighanda, Allah uninggha otni sorun we aman jay qilip berdi). Heqiqeten buningda iman éytqan qewm üchün (Allah ning qudritini körsitidighan) nurghun deliller bar [24]. Ibrahim éytti: "bu dunyada (butlargha choqunush meqsitide yighilishinglarning) aranglardiki dostluqqa seweb bolushi üchün, Allah ni qoyup butlarni mebud qiliwaldinglar, andin qiyamet küni bezinglarni bezinglar inkar qilisiler, bezinglargha bezinglar lenet oquysiler (yeni qiyamet küni mezkur dostluq düshmenlikke aylinidu, egeshtürgüchiler egeshküchilerdin ada-juda bolidu, egeshküchiler egeshtürgüchilerge lenet oquydu, chünki ularning dunyadiki dostluqi Allah üchün bolghan emes), silerning jayinglar dozax bolidu, silerni (dozaxtin qutulduridighan) héchqandaq yardemchi bolmaydu" [25]. Lut Ibrahimgha iman éytti. Ibrahim éytti: "men choqum perwerdigarim teripige hijret qilimen (yeni Allah ning raziliqini izdesh yüzisidin wetinimni terk étip, Allah emr qilghan jaygha hijret qilip barimen). Allah heqiqeten ghalibtur, hékmet bilen ish qilghuchidur" [26]. Ibrahimgha is'haqni, yequbni ata qilduq (yeni Ibrahim eleyhissalam xudaliq üchün qewmidin ayrilghandin kéyin, yaxshi perzent is'haqni berduq we is'haqning oghli bolghan newrisi yequbni berduq), (uningdin kéyin) peyghemberlikni, kitabni (yeni samawi kitablarni) uning ewladigha xas qilduq, dunyadiki mukapatni uninggha ata qilduq (yeni jem'i dinlarda uni yaxshi namgha ige qilduq), u heqiqeten axirette yaxshi bendilerdindur [27]. Lutni (qewmige peyghember qilip ewettuq), eyni waqitta u qewmige éytti: "siler heqiqeten qebih ish qiliwatisiler, silerdin ilgiri jahan ehlidin birimu mundaq qebih ishni qilghan emes [28]. Siler heqiqeten liwate qilamsiler? Yollarni tosup bulangchiliq qilamsiler? Sorunliringlarda op'ochuq yaman ishlarni qiliwéremsiler? " uning qewmining jawabi: "eger sen rastchillardin bolsang, bizge Allah ning azabini keltürgin" déyishtinla ibaret boldi [29]. Lut: "perwerdigarim! Buzghunchi qewmge qarshi manga yardem bergin (yeni ularni halak qilip manga yardem bergin, ular buzghunchi exmeqler bolup, ularning tüzilishi ümid qilinmaydu, ular gumrahliqqa, buzuqchiliqqa chömüp ketken)" dédi [30]. Elchilirimiz (yeni perishtiler) Ibrahimgha (perzent bérilishtin ibaret)xush xewer élip kelgen chaghda, ular: "biz bu sheher ahalisini choqum halak qilimiz, uning ahalisi heqiqeten zalim idi" dédi [31]. Ibrahim: "u sheherde Lut barghu (yeni lutqa oxshash bir yaxshi peyghember turuwatqan sheher ahalisini qandaqmu halak qiilisiler?)" dédi. Perishtiler éytti: "bu sheherde bar kishilerni biz (yeni lutni we uninggha egeshken möminlerni) obdan bilimiz, uni we uning ayalidin bashqa kishilirini elwette qutuldurimiz, peqet ayali (kufrida qewmige hemnepes bolghanliqi üchün) qélip halak bolghuchilardin bolidu" [32]. Bizning elchilirimiz lutqa kelgen chaghda, Lut ularni qoghdap qalalmaydighanliqidin ensirep qayghurdi we yüriki siqildi, ular éytti: "sen qorqmighin we qayghurmighin, biz choqum séni we ayalingdin bölek kishiliringni choqum qutuldurimiz, peqet u qélip halak bolghuchilardin bolidu" [33]. Bu sheherning ahalisi Allah ning itaitidin chiqqanliqliri üchün, ulargha biz choqum asmandin azab chüshürimiz [34]. Chüshünidighan qewm üchün (ibret qilip) uningdin (yeni sheher xarabisining izliridin) roshen nishanni heqiqeten qaldurduq [35]. Medyen (ahalisige) ularning qérindishi shueybni (peyghember qilip ewettuq), shueyb: "i qewmim! Bir Allah qa ibadet qilinglar, axiret künidin qorqunglar, yer yüzide buzghunchiliq qilip pitne-pasat térimanglar" dédi [36]. Ular shueybni inkar qildi, shuning bilen ulargha qattiq zilzile yüzlendi-de, ular öyliride olturghan péti qétip qélishti [37]. Adni we semudni (halak qilduq), (i ehli Mekke!) silerge heqiqeten ularning (hijazdiki, yemendiki) turalghu jayliridin ularning halak bolghanliqi melum boldi, sheytan ulargha (kuqridin we gunahlardin ibaret) emellirini chirayliq körsetti, ularni toghra yoldin tosti, ular eqil igiliri idi)lékin ular tekebburluq yüzisidin eqlini jayida ishletmidi) [38]. (dunya-depnisi nurghun) qarunni, pir'ewnni we (uning zulumda yardemchi bolghan weziri) hamanni (halak qilduq), shübhisizki, Musa ulargha roshen möjizilerni élip keldi, ular zéminda chongchiliq qildi (yeni Allah qa ibadet qilishtin, peyghemberge ita’et qilishtin boyuntawliq qildi), ular (azabimizdin) qéchip kételmidi [39]. (bu gunahkarlarning) herbirini gunahi tüpeylidin jazaliduq, ularning bezisige tash yaghdurduq, ularning bezisini qattiq tawush halak qildi, ularning bezisini (mal-mülki bilen qoshup) yerge yutquzduq, ularning bezisini (suda) gherq qilduq, Allah ulargha zulum qilmidi, lékin ular özlirige özliri zulum qildi [40]. Allah ni qoyup butlarni mebud qiliwalghanlarning misali öy yasighan ömüchükning misaligha oxshaydu (yeni ömüchükning öyi uni issiq-soghuqtin qoghdiyalmighandek, ularning choqunuwatqan butlirimu ulargha héchqandaq payda-ziyan yetküzelmeydu), öylerning eng ajizi ömüchükning öyidur. Eger ular (bu heqiqetni) bilse idi (butlargha choqunmaytti) [41]. Allah ular Allah ni tashlap ibadet qiliwatqan nersini obdan bilidu, Allah ghalibtur, hékmet bilen ish qilghuchidur [42]. Biz insanlargha (qur'anda ularning zéhnigha yéqinlashturush üchün) bayan qilghan bu temsillerni peqet alimlarla chüshineleydu [43]. Allah asmanlarni we zéminni heq yaratti, heqiqeten buningda möminler üchün (Allah ning birlikini körsitidighan) delil bar [44]. (i Muhemmed!) sanga wehiy qilin'ghan kitabni (yeni qur'anni) tilawet qilghin, namazni (tedil erkan bilen) oqughin, namaz heqiqeten qebih ishlardin we gunahlardin tosidu, Allah ni yad étish hemmidin (yeni uningdin bashqa hemme ibadettin) ulughdur, Allah qiliwatqan (hemme) ishinglarni bilip turidu [45]. Ehli kitab bilen peqet eng chirayliq rewishte munazirilishinglar, ularning ichidiki zulum qilghuchilar (yeni silerge qarshi urush qilghuchilar we fidiye bérishtin bash tartquchilar) buningdin mustesna, éytinglarki, "bizge nazil qilin'ghan kitabqa we silerge nazil qilin'ghan kitabqa iman éyttuq, silerning ilahinglar we bizning ilahimiz birdur, biz Allah qa boysun'ghuchilarmiz" [46]. (i Muhemmed!) shuningdek (yeni sendin ilgirikilerge kitab nazil qilghandek) sangimu kitab (yeni qur'an) nazil qilduq, biz kitab bergenler (yeni Yehudiylar Nasaralar) din qur'an'gha ishinidighanlar bar, bulardin (yeni Mekke ahalisidin) mu qur'an'gha ishinidighanlar bar, bizning ayetlirimizni peqet kapirlarla inkar qilidu [47]. Ilgiri sen kitab oqushni bilmeytting, xet yézishnimu bilmeytting, (mubada sen kitab oqughan, xet yazidighan bolsang) u chaghda heqqe qarshi turghuchilar choqum gumanlinatti [48]. Undaq emes (yeni ish zalimlar guman qilghandek emes), qur'an ilim bérilgenlerning köngülliride saqlan'ghan roshen ayetlerdur, bizning ayetlirimizni peqet zalimlarla inkar qilidu [49]. Ular: "némishqa uninggha perwerdigaridin möjiziler nazil qilinmaydu" dédi. Éytqinki, "möjiziler heqiqeten Allah ning dergahididur (méning qolumda emestur), men peqet bir ashkara agahlandurghuchimen" [50]. Bizning sanga ulargha tilawet qilinip turidighan kitabni nazil qilghanliqimiz ulargha (möjize bolushqa) kupaye qilmidimu? Bu kitabta iman éytqan qewm üchün shek-shübhisiz rehmet we wez-nesihet bar [51]. Éytqinki, "men bilen silerning aranglarda (méning rast peyghember ikenlikimge) guwah bolushqa Allah kupayidur, Allah asmanlardiki we zémindiki hemmini bilip turidu, butqa ishen'gen, Allah ni inkar qilghan Ademler ziyan tartquchilardur" [52]. Ular sendin azabning chapsan kélishini telep qilidu, Allah (ularning halak bolushining) mueyyen waqtini belgilimigen bolsa idi, ulargha azab elwette (ular telep qilghan waqittila) kéletti, ulargha azab choqum ular xewersiz halette turghanda ushtumtut kélidu [53]. Ular sendin azabning téz kélishini telep qilidu, shek-shübhisizki, jehennem (qiyamet küni) kapirlarni qorshap turghuchidur [54]. U künde azab ularni üstiliridin, ayaghlirining astidin oriwalidu. Allah ulargha: "(dunyada qilghan emelliringlarning) jazasini tétinglar" deydu [55]. I mömin bendilirim! Méning zéminim heqiqeten kengdur, mangila ibadet qilinglar [56]. Herbir jandar ölümning temini tétighuchidur, andin bizning dergahimizgha qayturulisiler [57]. Iman éytqan we yaxshi emellerni qilghan kishilerni jennetning astidin östenglar éqip turidighan aliy jaylirigha orunlashturimiz, u yerlerde ular menggü qalidu, yaxshi emellerni qilghuchilargha bérilgen mukapat némidégen yaxshi! [58]. Ular (hijret qilishning japa-musheqqetlirige, Allah ning yolida yetken eziyetlerge) sewr qilidu, (hemme ishlirida) perwerdigarigha yölinidu [59]. Nurghun haywanlar öz rizqini üstige alalmaydu (yeni öz rizqini tépip yéyishtin ajizdur), ularni we silerni Allah riziqlanduridu, Allah (sözünglarni) anglap turghuchidur, (ehwalinglarni) bilip turghuchidur [60]. Eger sen ulardin: "asmanlarni we zéminni kim yaratti, künni we ayni kim (bendilerning menpeiti üchün) boysundurdi?" dep sorisang, ular choqum: "Allah" dep jawab béridu, ular qandaqmu (Allah ning ibaditidin) bash tartidu! [61]. Allah bendiliridin qaysi Ademning rizqini keng qilmaqchi bolidiken, uni keng qilidu, (qaysi bendisining rizqini tar qilmaqchi bolidiken) uni tar qilidu, Allah heqiqeten hemme nersini bilip turghuchidur [62]. Eger sen ulardin: "buluttin yamghur süyini chüshürüp uning bilen ölgen zéminni térildürgen kim?" dep sorisang, ular choqum "Allah" dep jawap béridu. Éytqinki, "(silerge qarshi pakitlar bar bolghanliqtin) jimi hemdusana Allah qa xastur", belki ularning tolisi (bu sözliridiki ziddiyetni) chüshenmeydu [63]. Dunya tirikchiliki peqet oyun-külke we gheplettin ibarettur, shübhisizki, axiret yurti heqiyqi hayat (yurtidur), eger ular bilse idi (bu dunyani u dunyadin artuq körmeytti) [64]. Ular kémige chiqip (gherq bolushtin qorqqan) chaghlirida, Allah qa kamali ixlas bilen iltija qilidu, Allah ularni aman-ésen quruqluqqa chiqarghan chaghda (bala-qazadin qutuldurghan Allah ni untup), nagahan (Allah qa) shérik keltüridu [65]. Ular bergen némitimiz (yeni déngizdin qutuldurghanliqimizgha nashükürlük qilip baqsun, qalghan ömürliridin) behrimen bolsun, bular (ishning aqiwitini) kelgüside bilidu [66]. Ular (yeni mushriklar) körmemduki, biz heremni aman (jay) qilduq, halbuki, ularning etrapidiki kishiler esir éliniwatidu we öltürülüwatidu, ular batilgha ishinip, Allah ning némitini inkar qilamdu? [67]. Allah qa yalghanni chaplighan yaki heq kelgende uni inkar qilghan Ademdinmu zalim Adem barmu? Jehennemde kapirlargha jay yoqmidu? (elwette bar) [68]. Biz üchün küresh qilghanlarni elwette yolimizgha yétekleymiz, Allah heqiqeten yaxshi ish qilghuchilar bilen billidur [69].
Munderijige Qaytimen
